De ontwikkeling van machinaal straten heeft de laatste jaren een enorme vlucht  genomen.

Fabrikanten hebben veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van bestratingsmachines. SEB en de vereniging Stadswerk Nederland vinden dat ook de gemeentes hun verantwoordelijkheid moeten nemen ten aanzien van het aanbestedingsbeleid van bestratingswerk.

Stadswerk Nederland is een beroepsvereniging voor gemeentelijke managers en beleidsmedewerkers die werkzaam zijn in de openbare ruimte.

Oud-voorzitter Henk Vooijs: “Gemeentes vormen de grootste opdrachtgever van bestratingswerk in Nederland en 450 gemeentes zijn lid van vereniging Stadswerk. Net als de SEB vinden wij dat de gezondheid van de straatmakers een groot goed is en proberen daarom invloed uit te oefenen op het aanbestedingsbeleid van de gemeentes door hen te wijzen op hun verantwoordelijkheid. Samen met de SEB hebben wij de gemeentes in de afgelopen jaren twee keer een brief gestuurd waarin wij aandringen op het aanbesteden aan SEB-gecertificeerde bestratingsbedrijven.”

Cultuuromslag vereist

Volgens Jan de Pender houdt de bestratingbranche nog steeds erg vast aan traditionele waarden.

“Veel straatmakers vinden dat elke steen door de handen moet gaan en machinaal straten past daar niet in. Ik zie dat anders. Denk eens aan het onder de hamer straten van een fraaie sierbestrating; dat is geen vak, maar een gilde. Maar ga niet de hele dag stenen kloppen in een straat als een machine dat ook kan. De Arbeidsinspectie drukt met de recente inspectieprojecten de straatmakers met de neus op de feiten. Daarnaast zullen ook de gemeentes hun steentje moeten bijdragen aan de cultuuromslag die is vereist is om gezonder te gaan werken.”

Gemeentes blijven buiten schot

Gemeentes zijn creatief in het vinden van excuses voor handmatig bestraten. Henk Vooijs: “Veel gemeentes werken samen met kleine regionale bedrijven die nog weinig machines hebben. Zo moest laatst ergens een groot parkeerterrein worden aangelegd. In plaats van nieuwe stenen besloot de gemeente oude stenen voor te schrijven, zodat handmatig straten was toegestaan. Gemeentes zijn over het algemeen lastig aan te pakken. Als zij machinaal straten voorschrijven en de aannemer doet dit handmatig, dan blijven de gemeentes buiten schot. Zij schuiven de verantwoordelijkheid dan eigenlijk af naar het bestratingsbedrijf.”

Aantal deelnemers bijna verdubbeld

Toezicht houden op straatwerk doen gemeentes nauwelijks. Alleen het resultaat telt en niet hoe dat tot stand is gekomen. Jan de Pender: “Uiteindelijk hoeven gemeentes geen toezicht te houden op straatwerk.

Die zorg kunnen wij hen uit handen nemen. Zodra gemeentes het bestratingswerk laten doen door SEBgecertificeerde bedrijven, kunnen ze er op vertrouwen dat het uitstekend wordt uitgevoerd en voldoet aan de meest actuele regelgeving. De controles voeren wij namelijk uit, via de jaarlijkse audits. De twee brieven die we de gemeentes hebben gestuurd, waren effectief. Sommige gemeentes ondernamen direct actie en doen alleen nog aanbestedingen aan SEB-erkende bedrijven. Andere gemeentes gaan dat over een jaar doen. Zo hebben de bestratingsbedrijven voldoende armslag om het SEB-certificaat te kunnen behalen.

Dat is merkbaar aan het aantal deelnemers van de SEB, dat in de afgelopen jaren bijna is verdubbeld!”

Productiewerk kan machinaal

De verantwoordelijkheid van de gemeentes begint feitelijk al in een vroeg stadium. Henk Vooijs: “Gemeentes moeten architecten opdracht geven zodanig te ontwerpen dat machinaal straten zonder meer mogelijk is. Als ze vervolgens het straatwerk uitsluitend aanbesteden onder SEB-erkende bedrijven, dan zou alles rond moeten zijn. Samen met de SEB blijven we de gemeentes daarom stimuleren. Daarnaast zijn er andere ontwikkelingen die het machinaal straten direct bevorderen.

Net als bij andere technologische innovaties daalt het prijsniveau van deze hulpmiddelen binnen het bestratingproces. Ook kleinere bedrijven kunnen binnenkort investeren in arbo-vriendelijke hulpmiddelen, waardoor de prijzen van ‘machinaal’ en handmatig straten concurrerend worden en het echte productiewerk ‘machinaal’ kan gebeuren.”

Handwerk blijft de basis

De cultuuromslag naar machinaal straten kost tijd. Jan de Pender: “Er zijn mogelijkheden genoeg op mechanisch gebied. Op evenementen zoals de Technische Kontakt Dagen, eind mei in Barneveld, zie je een enorm scala aan arbo-vriendelijke hulpmiddelen. De weerstand tegen machinaal straten is echter nog niet helemaal verdwenen. Afwachten totdat de jongere garde afscheid heeft genomen van het onnodige handmatige productiewerk, vind ik te lang duren. Wij sturen daarom nog een derde brief naar de gemeentes, samen met Stadswerk. Hoe alles zich verder ontwikkelt, moeten we afwachten.

Een ding blijft voor mij echter overeind. Het handwerk blijft de basis. Want ook om goed machinaal te kunnen straten, moet je lid van het gilde zijn.”